پارگی مینیسک
- استخوانهای مفصل زانو شامل استخوان ران، درشتنی و کشکک زانو است. سطوح مفصلی استخوان ران، درشتنی و کشکک زانو با یک پوشش غضروفی ضخیم چند میلیمتری پوشیده شده كه این پوشش از فشار بیش از حد بر این سطوح مفصلی جلوگیری میكند. مینیسک یک دیسک غضروفی هلالی شکل است که در قسمت داخل و خارج مفصل زانو وجود دارد. مفصل زانو توسط یک کپسول مفصلی حمایت میشود که خود این کپسول توسط رباطهای داخلی و خارجی طرفی زانو پشتیبانی شدهاند. مینیسک داخلی به رباط داخلی طرفی زانو میچسبد در حالی که مینیسک خارجی به لیگامان خارجی طرفی نمیچسبد.
نمای زانو از روبرو:
- رباط صلیبی خلفی تیبیا
- رباط جانبی مدیال- تیپا (میانی- درشتنی)
- مینیسک میانی
- مینیسک میانی قدامی
- رباط عرضی زانو
- درشتنی
- نازکنی
- رباط صلیبی قدامی
- رباط جانبی خارجی
- مینیسک طرفی
- استخوان ران
نمای زانو از بالا:
- رباط عرضی زانو
- مینیسک طرفی
- مینیسک میانی
- محل اتصال مینیسک قدامی
علت آسیبدیدگی مینیسك:
- ضایعه آسیبدیدگی مینیسك زانو اغلب زمانی ایجاد میشود که زانو همزمان با چرخش تحت کشش هم قرار بگیرد و غضروف مینیسک بین استخوان زانو و درشتنی تحت فشار قرار گرفته باشد. معمولا مینیسک داخلی بیشتر از مینیسک خارجی آسیب میبیند البته باید دانست كه مشاهده این ضایعه در بچهها بسیار نادر میباشد.
علائم آسیبدیدگی مینیسك:
- وقتی روی مفصل فشار وارد بیاید یا مفصل زانو بچرخد درد در مفصل (در قسمت طولی آن) ایجاد میشود. چنانچه حركتهای بخصوصی باعث بروز درد ناگهانی شود ادمه این حركات ممكن است به التهاب زانو اضافه كند، در پارهای از موارد زانو قفل میکند که نشانة متلاشی شدن مینیسك بر اثر فشار وارد آمده روی آن میباشد. در مواردی دیگر منطقهای از زانو به نظر حساس میآید كه ناشی از بیرونزدگی مایع مفصل است (كیست مینیسك). باید به این نكته هم توجه داشت كه طولانی شدن زمان ناراحتی باعث كاهش حركات عضله رانی و در نتیجه تضعیف آنها خواهد شد.
درمان موارد حاد:
- صدمه غضروفی.
- پارگی رباط داخلی- طرفی زانو.
- پارگی رباط خارجی- طرفی زانو.
- پارگی رباط صلیبی- قدامی.
- پارگی رباط صلیبی خلفی.
- از هم گسیختگی غشای استخوانی.
- التهاب زرد پی.
- تجمع مایع در مفصل.
- التهاب کیسه بورس.
- بیماری تحلیلبرنده غضروف.
- التهاب چین مخاطی.
درمان باید بلافاصله بعد از آسیبدیدگی شروع شود. هدف از درمان فوری به منظور جلوگیری از جراحات بیشتر میباشد و تا جایی که ممکن است از خونریزی بعدی جلوگیری بعمل میآید.
درمان موثر باعث کاهش خونریزی، عدم تشكیل بافت ناشی از جوش خوردن زخم و جلوگیری از عوارض دیگر میشود که در صورت عدم جلوگیری به موقع این عوارض طبیعتا میتواند باعث طولانیتر شدن دوره بازتوانی و یا حتی منجر به ناتوانی گردد.
درمان را تحت عنوان اصول Rice دنبال میکنیم: 
Rest) R) استراحت:
- توقف فوری فعالیت ورزشی.
Ice) I) یخ:
- بعد از آسیبدیدگی باید بلافاصله به روی ناحیه آسیبدیده یخ گذاشته شود. سرمای یخ باعث انقباض عروق خونی و توقف خونریزی میشود. توجه داشته باشید كه در چنین شرایطی استفاده از اسپری سرما ساز موثر نخواهد بود همچنین یخ نباید مستقیما با پوست بدن تماس داشته باشد و باید با یک لایه نازک پارچهای (مانند باند کشی) پوشانده شده باشد. درمان با یخ باید به مدت 20 دقیقه در عرض 3 ساعت اول آسیبدیدگی انجام شود.
در صورت امکان درمان باید شامل موارد زیر باشد:
Compression bandage) C) بانداژ فشاری:
- زانو باید با یک باند فشاری بسته شود البته نه آنقدر محکم که مانع حركت جریان خون در قسمت بانداژ شده گردد. توصیه میشود كه بانداژ زانو تا زمان کاهش ورم ادامه یابد البته در طول شب بهتر است كه بانداژ برداشته شود. برای افزایش اثر باند فشاری بهتر است از یک تکه پشم یا نمد به ضخامت تقریبی یک سانتی متر در زیر باند و دقیقا در بالای محل خونریزی استفاده شود.
Elevation) E) بالا بردن:
- حتیالمكان محل آسیبدیده بالاتر از سطح قلب قرار گیرد، این عمل جلوگیری از خونریزی میكند و توصیه میشود تا مادامی كه تورم وجود دارد این حركت ادامه یابد.
بازتوانی را میتوان از 24 تا 48 ساعت بعد از آسیبدیدگی شروع کرد.
معاینه:
- اگر آسیبدیدگی مفصل زانو مورد تردید باشد باید معاینه پزشکی انجام شود. در این صورت احتمالا معاینه بالینی معمولی کافی نیست و پزشک باید تستهای گوناگون زانو (تست مینیسک) را انجام دهد، هر چند که در طی چرخاندن زانو حساسیت و دردناکی زانو افزایش یابد. آرتروسکپی، اسکن MR یا سونو برای تشخیص در اكثر موارد ضروری میباشد.
درمان:
- نتیجه درمان معمولا شامل تسکین درد و بازتوانی است ولی اگر ناراحتی کم کم از بین نرفت و قفل شدگی زانو و یا ضایعه واضح مینیسک وجود داشت (مثلا توسط سونو مشخص شده است) جراحی تجویز میشود.
در عمل جراحی سعی میشود تکههای پاره شده مینیسک بریده شده و از بدن خارج شود. که در این حالت به دورهی بازتوانی طولانیتری نیاز خواهند بود اما با عمل جراحی در دراز مدت تحلیل غضروف زانو کاهش مییابد. باید دانست در موارد نادر پارهگی مینیسك، تمامی آن توسط عمل جراحی از مفصل خارج خواهد شد.
بازتوانی:
به دنبال عمل جراحی، میتوان اعمال فشار به روی زانو را به محض کاهش درد و التهاب شروع كرد. در بهترین موارد فعالیت کامل بعد از چند هفته امکانپذیر است. در حالی كه عمل جراحی بدون عارضه باشد ورزشكار میتوان به سطح فعالیت ورزشی خود در طی یک ماه بازتوانی برگردد. البته باید توجه شود كه بازتوانی نباید باعث درد و التهاب در زانو شود.
عوارض:
- باید توجه داشت كه چنانچه قبل از عمل جراحی بهبودی کافی برای فعالیت ورزشی بوجود نیامد قبل از جراحی میبایست از تشخیص آسیبدیگی مینیسك مطمئن شد. معاینات تکمیلی شامل :عکس برداری با اشعه ایکس و سونو گرافی و اسکن MR میباشد كه توصیه میشود حتما انجام شود.
در موارد خاص باید به عوارض زیر توجه داشت:
به دنبال یک آرتروسکپی مشکلاتی مانند تجمع مایع در مفصل، عفونت زخم یا مفصل زانو ممکن است بوجود آید که نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد.
