پیچ خوردگی مچ پا (درد مچ پا )-Ankle Sprain

آسیب های مچ پا, شایعترین آسیبهای ورزشی محسوب می گردند.۸5% از صدمات مچ پا را پیچ خوردگیهای مچ پا تشکیل می دهد . و 80% این پیچ خوردگی ها را نوعی پیچ خوردگی که در آن کف پا به سمت داخل بوده(Inversion) و کناره خارجی پا مماس بر زمین می باشد تشکیل می دهد که آسیب وارده به سمت خارج مچ پا وارد می شود .
به انواع پیچ خوردگی در تصویر زیر دقت کنید:

پیچ خوردگی مچ پا, شایعترین آسیب و صدمه ورزشی محسوب می گردد که احتمال بروز آن در دوره ورزشی یک فرد بین 45-25% می باشد .پیچ خوردگی مچ پا بویژه در ورزشهای فوتبال ، والیبال ، بسکتبال شایع است .

آناتومی مچ پا:
لیگامان دلتوئید(شکل زیر):


 درساختار مچ پا سه استخوان درشت نی ( تیبیا ) و نازک نی ( فیبولا ) و تالوس ( قاپی ) شرکت دارند که توسط رباطهایی مثل رباط دلتوئید ، رباط تالوفیبولار قدامی و خلفی و ... حمایت می شوند(تصویرهای بالا) . علت بیشتر بودن آسیب در سمت خارجی مچ پا نسبت به سمت داخلی آن, بالاتر بودن سطح مفصلی و بیشتر بودن سطح مفصلی در سمت داخل نسبت به خارج است و نیز اینکه رباطهای سمت داخل مچ پا ( رباط دلتوئید ) قطورتر و محکم تر از رباطهای سمت خارج مج پا می باشند . در سمت خارج سه رباط نسبتاً کم استحکام تالوفیبولار قدامی و خلفی و رباط پاشنه ای به نازک نی را داریم(رباط های خارجی در شکل زیر).




انواع پیچ خوردگی های مچ :
1- پیچ خوردگی های خارجی : در حرکت چرخشی پا به سمت خارج به طوری که کف پا به سمت داخل قرار گیرد رخ می دهد و در آن قسمت خارجی مچ پا صدمه می بیند .
2- پیچ خوردگی های داخلی : در حرکت چرخشی پا به سمت داخل به طوری که کف پا به سمت خارج قرارگیرد رخ می دهد و در آن قسمت داخل مچ پا صدمه می بیند .
3- پیچ خوردگی های بالای مچ پا : که منظور پارگی رباط بین درشت نی و نازک نی در انتهای تحتانی آنها است که اغلب با درد جلوی مچ پا تظاهر پیدا می کند .
درجه بندی آسیب پیچ خوردگی مچ پا بر اساس معاینه بالینی:
درجه 1 : مچ دردناک اما عدم ناپایداری مفصل که با کشیدگی خفیف رباط قاپی_نازک نی قدامی همراه است .
درجه 2 : مچ دردناک و در بررسی مفصل ناپایداری در معاینه مفصل دیده می شود که همراه با پارگی کامل رباط قاپی_نازک نی قدامی و پارگی ناکامل رباط پاشنه ای _ نازک نی دارد .
درجه 3: مچ دردناک همراه با ناپایداری مفصل مچ در معاینه . این حالت با پارگی کامل هر دو رباط قاپی_نازک نی قدامی و پاشنه ای _ نازک نی می باشد .
بیومکانیک ورزشی
مکانیسمهای پیچ خوردگی مچ پا در حرکات ورزشی شامل پریدن ها ، چرخیدن روی یک پاشنه و تماس نزدیک بین ورزشکاران که در آنها پاها روی هم گذاشته می شود می باشد .
معاینه فیزیکی:
حداکثر حساسیت در لمس در پیچ خوردگی های خارجی در محل رباط نازک نی-قاپی قدامی یا رباط پاشنه ای-نازک نی دیده می شود .هیچ درد استخوانی یا در لمس وجود ندارد.چنانچه باشد مطرح کننده شکستگی استخوان است و باید بررسی شود.درد محدود به قسمت داخل,پیچ خوردگی و کشیدگی سمت داخل را مطرح می کند .تست کشیدن پا به جلو می تواند در بررسی پارگی رباط قاپی-نازک قدامی (ATFL) کمک کند . با یک دست ساق را نگه داشته و با دست دیگری پاشنه را به جلو می کشیم چنانچه پا به اندازه 10 میلی متر جلو آمد و یا اختلاف دو سمت بیشتر از 3 میلی متر بود پارگی ATFL مطرح است.حتماً باید هر دو پا را معاینه کرد چون میزان حرکت و شلی مفاصل در افراد مختلف متفاوت است .
تشخیص های افتراقی:
ناپایداری زانو, شکستگی تالوس, تومورهای مچ پا,آسیبهای استخوان پاشنه واستئوکندریت
بررسی های رادیولوژیک و تصویربرداری:
عکس ساده رادیولوژی در صورتیکه فرد بین 65-2 سال باشد ,CT در رد استئوکندریت,MRI در بررسی آسیبهای بافت نرم شکستگی ها و استئوکندریت.
برخورد با فرد آسیب دیده:
فاز حاد:
1) برنامه بازتوانی :‌با استراحت ، کمپرس آب سرد و بالا نگه داشتن عضو صورت می گیرد .
2 ) درمان دارویی :‌هدف کاهش درد و التهاب است که عمدتاً با استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی صورت می گیرد .
3 ) مداخله جراحی : برای پیچ خوردگی های سطح بالا و ناپایداری مزمن مچ در نظر گرفته می شود .سایر مداخلات : شامل استفاده از آتل در موارد شدید پیچ خوردگی و نیز نگهداری های محیطی مفصلی می باشد . می توان سایر درمانها مثل ماساژ را هم در نظر داشت .
فاز بهبودی:
فیزیوتراپی : برای بدست آوری مجدد قدرت و حس های عمقی و نیز دامنه حرکات نرمال مفصل صورت می گیرد .
بازگشت به تمرین و مسابقه:
باید ابتدا تمرینات با حرکات در خط مستقیم شروع شده و بعد حرکات به جلو و عقب صورت گیرد و بعد حرکات به طرفین را شامل گردد . زمانی می توان به مسابقات بازگشت که در هر جهتی از حرکت علائم درد وناراحتی ظاهر نگردد .
پیش آگهی:
معمولاً در آسیبهای جزئی بهبودی به سرعت رخ می دهد ولی در پیچ خوردگی های شدید به سمت داخل یا خارج و نیز پیچ خوردگی های سطح بالا, بهبودی دیررس است ولی معمولاً بدون عارضه می باشد .
منبع متن:http://www.prin.ir/
------------------------------
یک نکته مهم:با توجه به اینکه مفصل مچ پا نقش بسیار مهمی در ایجاد حس عمقی یا پروپریوسپشن*(Proprioception )دارد,ذکر دو مسئله در این مقاله ضرورت دارد که یکی مدت زمان بی حرکتی بعد از پیچ خوردگی است و مورد دوم نقش فیزیوتراپی و برنامه توانبخشی در جهت بازگرداندن توانایی های اولیه فرد آسیب دیده می باشد.
پیچ خوردگی ها باعث آسیب و کاهش حس عمقی می گردند و بی حرکتی به ویژه بی حرکتی های طولانی مدت باعث آسیب بیشتر حس عمقی می گردد.بنابراین مدت زمان بی حرکتی باید با شدت آسیب, هماهنگی داشته باشد.
فیزیوتراپی و برنامه توانبخشی در مراحل اولیه ضایعه پیچ خوردگی مچ پا بر روی کاهش درد,تورم و التهاب تمرکز می یابد(کاربرد اصل PRICE که بیانگر استراحت,یخ گذاری,فشار یا بانداژ و بالا نگه داشتن اندام است) و باید در اولین فرصت ممکن جهت بازسازی سیستم حس عمقی,به تدریج تمرینات پیشرونده حس عمقی و تعادلی به خصوص برای ورزشکاران درنظر گرفته شود.عدم انجام تمرینات باعث کاهش حس عمقی بیشتر مفصل و درنتیجه زمینه آسیب های مجدد,اختلال تعادل و کاهش هماهنگی حرکات می گردد.
*حس عمقی(پروپریوسپشن):به پیام ها و اطلاعات حاصل از گیرنده های موجود در لیگامان ها(رباط ها),کپسول مفصلی,فاسیای عضلات,پوست و گیرنده های عضلانی-تاندونی که مسئول درک موقعیت مفصل,حس وضعیت و یا حس حرکت می باشند گفته می شود.این پیام ها ازطریق سیستم عصبی مرکزی(مغز و نخاع)جهت کنترل و هماهنگی حرکات به کار گرفته می شوند.